«Саяси қуғын – сүргін құрбандарын жаппай ақтау»
Құрметті оқырмандар!
Президенттің 2020 жылғы 10 қарашадағы №748 қаулысы бойынша «Саяси қуғын – сүргін құрбандарын жаппай ақтау» туралы жарлығына сәйкес Әл-Фараби қалалық ғылыми – әмбебап кітапханасының мерзімді басылымдар секторы «Ақтаңдақтар ақиқаты» айдарымен отызыншы, қырқыншы, елуінші жылдарда орын алған заңсыз жазалаудың құрбаны болған Алаш ақтаңгерлері туралы көне басылымдарда жарық көрген мақалаларды ұсынады. Кезектегі «Ақтаңдақтар ақиқаты» айдарында ақын Ғұмар Қарашевтің өмірі жайлы «Социалистік Қазақстан» газетінің 1989 жылғы 15 декабрь №286 санында жарияланған филология ғылымының кандидаты Қабиболла Сыдиқовтың «Тайталас тағдыр кешкен» мақаласын ұсынамыз.
Қысқа ғұмырында надандықтың торын бұзып шығып, ауыл молдасынан қоғам қайраткері дәрежесіне көтерілген Ғұмар Қарашев ХХ ғасырдың басындағы тұлғалы қазақ ақындарының бірі еді. Ол сондай-ақ қазақ газеттерін ұйымдастырушы ретіндеь танылумен бірге, сол газеттердің беінде жарияланған танымдық мәні зор мақалалармен көрінген алғашқы қазақ публицистерінің бірі.
Ғ.Қарашев 1876 ж. Ішкі Бөкейліктегі Құрқұдық деген жерде (қаз. Орал облысы) туған. Ол ХХ ғ. бас кезіндегі арабша, түрікше, орысша, татарша, қазақша басылымдарды оқып, заман, дәуір жайын аңғара бастайды. Сөйтіп, ислам дінінің қағидаларын жетік білетін Ғұмар енді дүниеауи ғылымдардан да мол мағлұмат жинайды. Ол елдің әлеуметтік өміріне араласып, халық мұратын көздейтін істерге белсене араласады. Ғ. Қарашевтің советтік өмір жолындағы белсенді еңбегі тап жауларының ызасын келтірмей қоймайды. 1921 жылы12 апрельде контрреволюцияшыл ақ бандылар ақынды Құнаншапқан деген жерде азаптап өлтіреді. Коммунист-ақынның мезгілсіз қазасын «Қазақ тілі» газеті: «Ғұмардың атын Россиядағы қазақ елі түгел біледі деп айтсақ өтірікші болмаймыз. Қазақ еліне білімді, пікірлі қызметкерлердің өте керек болып тұрған заманында Ғұмар сияқты зор ғалымның қашқындар қолынан қылышпен кескіленіп өлтірілуі жанды күйдіреді.-деп аза тұтады.
Ғ. Қарашевтің ілкі шығармаларында оның творчестволық көзқарас эволюциясын аңғартатын, өткен дәуірді асыра дәріптейтін толғаныстары да кездеседі. Ақын туындылары философиялық ой-пікірге бай, бейнелі, ойлы келеді. Абай поэзиясындағы халықтық әуен, сыншылдық сипаттар, әр алуан ізденістер Ғ. Қарашев шығармаларынан да айқын аңғарылады.
#кітапхана
#әлфараби